อักษรจีนบนกระดองเต๋า

ภาชนะทองเหลือสมัยซาง

ประวัติศาสตร์จีนยุคโบราณ
อารยะธรรมจีนเริ่มต้นเมื่อใด ถ้าจะยึดตามตำนานจีนก็ต้องบอกว่ามันเริ่ม
ประวัติศาสตร์หน้าจาก “ผานกู่” ซึ่งเป็นผู้สร้างจักรวาล ผู้เจ้าแผ่นดินและ
ผู้นำอันชาญฉลาด(ในหมู่พระเจ้าแผ่นดินยุคโบราณที่เป็นที่รู้จักรคือ พระ
เจ้าฮ๋วงตี้ 黄帝 หยาวตี้ เป็นต้น) ผู้ซึ่งสอนชาวจีนยุคโบราณรู้จักรการสื่อ
สารระหว่างกัน หุงหาอาหาร เครื่องนุ่งห่มและสร้างที่อยู่อาศัย

์ ยุคเซี่ย 夏朝 (2000-1500 B.C.)
ถือเป็นราชวงศ์แรกในยุคประวัติศาสตร์จีนโบราณ ก่อนที่นักโบราณคดีจะ
ค้นพบหลักฐานในยุคโลหะในบริเวณอันหยาง 安阳   มลฑลเหอหนาน
河南 ในปี 1928 เราไม่สามารถแยกได้ว่าการก่อเกิดของราชวงศ์เซี่ยเป็น
เพียงตำนานหรือเป็นเรื่องจริงในประวัติศาสตร์ แต่หลักจากนักโบราณคดี
ได้ค้นพบหลักฐานโดยเฉพาะในทศวรรต 1960 และ 1970 ได้ค้นพบภา-
ชนะทองเหลืองและหลุมฝังศพในบริเวณเดียวกับที่ระบุในหนังสือที่เขียน
ไว้ตั้งแต่ยุคโบราณ เป็นการยืนยันชัดเจนกับการมีอยู่จริงของราชวงศ์เซี่ย
เซี่ยเป็นยุคหัวเลี้ยวหัวต่อการพัฒนาวัฒนะธรรมแบบปลายยุคหินสู่วัฒนะ
ธรรมจีนในยุคต่อมาในราชวงศ์ซาง

  ยุคซาง 商朝 (1700-1027 B.C.)
กล่าวกันว่าผู้ก่อตั้งราชวงศ์ซางเป็นผู้นำต่อต้านที่ค้นล้มราชวงศ์เซี่ย ความ
เจริญในยุคนี้อยู่ที่การเกษตร การเลี้ยงสัตว์ที่ได้จากการล่า

การพัฒนาที่สำคัญที่สุดในยุคนี้คือ ระบบการเขียนหนังสือ เป็นการเขียน
หนังสือโดยการแกะสลักลงบนกระดองเต่าหรือกระดูกสัตว์ที่เรียบแบนที่
เรียกว่า 甲骨文

อีกหนึ่งการพัฒนาที่สำคัญคือการทำภาชนะทองเหลือ ภาชนะเหล่านี้ได้
นำไปใช้ในงานพิธีต่าง ๆ อย่างแพร่หลาย

อาณาจักรของซางส่วใหญ่อยู่ทางตอนเหนือของประเทศจีน และมีเมือง
หลวงตั้งอยู่ที่อันหยาง 安阳 ซึ่งเป็นเมืองที่มีชีวิตความเป็นอยู่อย่างสุข
สมบูรณ์ ในด้านการปกตรองนั้นกองทัพซางออกไปสู้รบกับแคว้นเพื่อน
บ้านและพวกชนเผ่าเลี้ยงสัตว์เร่ร่อน ในด้านความเชื่อยังยึดถือการกราบ
ไหว้บรรพบุรุษเป็นหลัก  การค้นพบหลักฐานทางโบราณคดีในส่วนของ
หลุมศพพระเจ้าแผ่นดิน ซึ่งมีการนำเอาสิ่งของมีค่าจำนวนมากฝังรวมเพื่อ
เตรียมไว้สำหรับชีวิตภพหน้าตามความเชื่อ

  ยุคโจว 周朝 (1027-771 B.C.)
ผู้ปกครองคนสุดท้ายยุคซางได้ใช้วิธีการอันโหดเหี้ยมกับประชาชน จนถูก
โค่นล้มโดยหัวหน้าชนเผ่าโจว 周 ซึ่งตั้งรกรากอยู่ที่ที่ราบเว่ย 渭 ซึ่งคือ
เมืองส่านซี 陕西 ในปัจจุบัน เมื่อสถาปนาอาณาจักรโจวแล้วได้ตั้งเมือง
หลวงอยู่ที่เมืองก่าว 镐 ใกล้กับเมืองซีอาน 西安   หรือฉางอัน 长安
ยุคโจวถือเป็นยุคที่รุ่งเรืองที่สุดในประวัติศาสตร์ยุคโบราณ มีการยึดครอง
พื้นที่ส่วนใหญ่ทางตอนเหมืองของแม่น้ำฉางเจียง 长江 แล้วนำเอาภาษา
และประเพณีของสมัยซางไปใช้ร่วมกันกับพื้นที่ที่ยึดครอง จึงเป็นการกระ
จายภาษาและประเพณีของซางไปสู่ทั่วดินแดงจีน

ยุคโจวเป็นยุคที่ปกครองนานที่สุดในยุคนี้ และในยุคนี้เองที่มีการก่อเกิด
แนวคิดปรัชญาการปกครองเรื่อง “บัญชาสวรรค์” 天命 และเรียกผู้ปก-
ครองว่า“โอรสสวรรค์” 天子 ซึ่งได้รับอาญาสิทธิจากสวรรค์ ปรัชญาใน
การปกครองนี้ได้สืบต่อมาในยุคต่อ ๆ มา

ระบบศักดินาถูกนำมาใช้ในยุคโจว ด้วยการปกครองแบบกระจายอำนาจ
แต่ระบบศักดินาในยุคโจวก็ไม่เหมือนกับระบบศักดินาในยุคกลางของยุ-
โรป เนื่องจากการปกครองที่เรียกว่า proto-feudal หรือ 封建制度 เป็น
การจัดรูปแบบการปกครองยึดแบบชนเผ่า  จึงคำนึงถึงพงศ์เผ่าเชื้อสาย
มากกว่าทางกฎหมาย

แต่ไม่ว่าระบบศักดินาแบบไหนก็ตามก็เสื่อมไปตามยุคสมัย เมื่อโจวยุคต่อ
มามีความเจริญมากขึ้นทั้งทางด้านการเมือง เศรษฐกิจ เมืองใหญ่มีความ
เจริญและล้อมด้วยเมืองบริวาร ระบบศูนย์จึงถูกนำมาใช้เพื่อประสิทธิภาพ
ในการควบคุมเมืองต่าง ๆ ระบบศักดินาจึงถูกแทนที่ด้วยระบบภาษีตาม
ผลผลิตทางการเกษตร

ในปี 771 ก่อนคริสต์กาล โจวถูกพวกชนป่าเถื่อนรุกรานและฆ่ากษัตริย์
จากนั้นเมืองหลวงก็ถูกย้ายไปทางตะวันออกที่เมืองลั่วหยาง 洛阳 หรือ
เหอหนาน 河南 ในปัจจุบัน   จากการย้ายเมืองหลวงนี่เอง นักประวัติ-
ศาสตร์จึงแบ่งยุคโจวออกเป็นยุคโจวตะวันตก (1027-771 ปีก่อนคริสต์-
กาล) และยุคโจวตะวันออก (770-221 ปี ก่อนคริสต์กาล) หลังจากนั้น
โจวก็ค่อย ๆ เข้าสู่ยุคเสื่อม  ในยุคโจวตะวันออกยังแบ่งยุคย่อยอีกสอง
ยุคคือยุคชุนชิว 春秋 ในช่วงปี 770-476 ปีก่อนคริสต์กาล และยุคต่อมา
คือยุคจ้านกั๊ว 战国 ในช่วงปี 475-221 ปีก่อนคริสต์กาล