แผนที่อาณาจักรฉิน
(ดูภาพขยาย)

กำแพงเมืองจีน(ดูภาพขยาย)

แผนที่อาณาจักรยุคฮั่น

ประวัติศาสตร์จีนยุคจักรพรรดิ-ยุคที่หนึ่ง

  ยุคราชวงศ์ฉิน 秦 (221-206 B.C.)
เป็นยุคแห่งการรวมชาติจีนหลังจากที่แตกแยกเป็นก๊กเป็นเหล่า ในสมัย
จ้านกั๊ว 战国  เมื่อรัฐฉินซึ่งอยู่ทางตะวันตกของจ้านกั๊ว ได้รวบรวมก๊ก
ต่าง ๆ สำเร็จก็สถาปนาตนเองเป็นกษัตริย์องค์แรกของแผ่นดินโดยเรียก
ว่า “ฉินสื่อฮ๋วง”秦始皇 ในปี 221 ก่อนคริสต์กาล

กษัตริย์ได้ปฏิรูปการปกครองประเทศจีนอย่างขนานใหญ่  การรวมศูนย์
อำนาจโดยไม่คำนึงถึงรัฐที่ถูกปกครอง การใช้รูปแบบตัวหนังสือ ระบบ
เงินตรา ระบบกฏหมาย ระเบียบงานในราชการ รวมถึงระบบปรัชญาแนว
คิดเป็นไปในแบบเดียวกันหมด ฉะนั้นนักปราชญ์ที่แนวคิดตรงข้ามกันจึง
ถูกจับไปลงโทษหรือถูกฆ่า ตำราของสำนักหยูหรือข่งจื่อถูกเผาทิ้ง

ในด้านการทหาร กษัตริย์ฉินสร้างแนวปกกันพวกป่าเถื่อนจากทางเหนือ
โดยการสร้างกำแพงต่อเชื่อมกำแพงเดิมที่อยู่เดิม จากการก่อสร้างของ
รัฐต่าง ๆ สมัยจ้านกั๊ว การก่อสร้างนี้ทำให้กลายเป็นกำแพงขนาดยาวนับ
หมื่นลี้ จึงเรียกกำแพงนี้ว่า “กำแพงหมื่นลี้” 万里长城 การก่อสร้างกำ-
แพงต้องใช้เงินทองและแรงงานมหาศาล  ผู้คนล้มตายจำนวนมากขณะ
ก่อสร้าง ความไม่พอใจจึงเกิดขึ้นทุกที่ ฉะนั้น ทันทีที่ฉินสื่อฮ๋องสิ้นลงใน
ปี 210 ก่อนคริสต์กาล ผู้คนที่ไม่พอใจเป็นทุนเดิมอยู่แล้วก็ลุกขึ้นมาล้ม
ล้างทันที รวมอายุของราชวงศ์ฉินแล้วไม่ถึง 20 ปี แต่อย่างไรก็ตาม รูป-
แบบการปกครองก็ได้สืบทอดสู่ราชวงศ์สมัยต่อ ๆ มา

 ยุคราชวงศ์ฮั่น 汉朝 (206 B.C.-A.D.9)
หลังจากที่ผ่านสงครามกลางเมืองช่วงสั้น ๆ ราชวงศ์ฮั่นก็ได้สถาปนาขึ้น
มาโดยมีเมืองหลวงตั้งอยู่ที่ฉางอัน 长安  ราชวงศ์ฮั่นส่วนใหญ่ยังคงรูป
แบบการปกครองเดียวกับฉิน  เพียงแต่บางส่วนได้ปรับให้เข้ากับสถาน
การณ์อย่างในเรื่องการปกครองแบบรวมศูนย์อำนาจ ก็มีการนำเอาระบบ
ศักดินามาปรับใช้ในบางพื้นที่ แนวคิดของปรัชญาข่งจื่อถูกนำกลับมาใช้
อีกครั้ง นักปรัชญ์ต่าง ๆ ได้รับสถานะเป็นข้าราชการมีการกำหนดมาตร-
ฐานในการสอบเพื่อเข้ารับราชการ ยุคนี้จึงเป็นยุครุ่งเรืองของวรรณกรรม
ศิลปะกรรม และเป็นยุคที่เกิดนักประวัติศาสตร์ชาวจีนที่มีชื่อเสียงมากที
่สุดคือ ซือหม่าเชียน 司马遣 จากผลงานบันทึกประวัติศาสตร์คือ“สื่อจี้”
史记 (Historical Records) ซึ่งเป็นการบันทึกเหตุการณ์ตั้งแต่สมัยราช
วงศ์เซี่ยจนถึงราชวงศ์ฮั่นสมัยอู่ตี้ 武帝 (141-87 ปีก่อนคริสต์กาล) เทค
โนโลยีที่ก้าวหน้ามากในสมัยนี้คือ  เทคโนโลยีการผลิตกระดาษ และ
เครื่องปั้นดินเผา

เนื่องจากประชาชนส่วนใหญ่ในพื้นที่การปกครองของอาณาจักรฮั่น เป็น
ชนเผ่าฮั่น จึงเรียกชาวจีนว่า “ชาวฮั่น” ในด้านของอาณาเขตมีการขยาย
ไปทางตะวันตกจรดทาริม บาซิน หรือเขตปกครองตนเองซินเจียง-เออกุย
ในปัจจุบัน การขยายอาณาจักรไปทางตะวันตกส่วนหนึ่งเพื่อความปลอด
ภัยในการเดินทางของกองคาราวาน เพื่อการค้าในเส้นทางสายไหม ใน
ทางใต้นั้นขยายอาณาเขตไปถึงตอนเหนือของเวียตนาม ทางทิศตะวัน-
ออกถึงเกาหลีเหนือ  แต่การยึดครองดินแดนที่ไม่ใช้จีนนั้น ยอมไม่เป็น
การปลอดภัยสำหรับในด้านการปกครอง ราชวงศ์ฮั่นจึงได้จัดระบบ “ราช
บรรณการ” 朝贡 คือยังคงปล่อยในรัฐที่ไม่ใช้รัฐจีนยังคงปกครองต่อไป
แต่ต้องส่งสิ่งของไปให้ เพื่อเป็นสัญลักษณ์แห่งการยอมรับการปกครอง
ของราชวงศ์ฮั่น

ราชวงศ์ฮั่นดำเนินมาได้ 200 ปี ประวัติศาสตร์ก็สะดุดไปช่วงสั้น ๆ ในช่วง
ปี ค.ศ. 9-24  ซึ่งถูกหวางหม่าน 王莽 หลานของฮองเฮาในอู่ตี้แย่งชิง
อำนาจ  หลังจากนั้นประวัติศาสตร์ดำเนินไปอีก 200 ปี ราชวงศ์ฮั่นก็ถึง
กาลล่มสลายอันเนื่องจากปัญหาสะสมในด้านการเงิน  ปัญหาการปก-
ครองหัวเมือง รวมถึงปัญหาด้านฉ้อราษฏร์บังหลวง

ยุคแห่งความขัดแย้ง
หลังการล่มสลายของฮั่น ประเทศจีนก็เข้าสู่ยุคแห่งการแตกแยกนานถึง
สี่ศรรตวรรษ  สงครามกลางเมืองเริ่มต้นในยุคของซานกั๊ว (สามก๊ก)
三国 ถึงแม้จะสามารถรวมแผ่นดินได้ในช่วงสั้น ๆ ของยุคจิ้น晋 (ค.ศ.
265-420) แต่สุดท้าย จิ้นก็ถูกพวกเลี้ยงสัตว์เร่ร่อนโค่นลงในปี ค.ศ. 317
และได้ย้ายเมืองหลวงจากเมืองลั่วหยางไปสู่หนานจิง 南京

ในช่วงเวลาของฮั่น พระพุทธศาสนาได้เริ่มเผยแพร่สู่ประเทศจีนทั้งทางเหนือและทางใต้

สิ่งประดิษฐ์ที่เกิดขึ้นในช่วงนี้คือ การผลิตดินปืน(ใช้ในดอกไม้ไฟ) รถลากหรือรถเทียมเกวียน ขณะเดียวกันวิทยาการด้านการแพทย์ ดาราศาสตร์ และการทำแผนที่ก็มีความก้าวหน้าอย่างมาก