อุตสาหกรรมภาพยนตร์ฮ่องกง (4) – ร่วงแล้วฟื้น

ยุครุ่งเรืองยุคต้นของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ฮ่องกงในช่วงทศวรรษ 1970 -1980 ผู้ครองแชมป์อย่างชอว์ บราเดอร์สนั้น ไม่คาดคิดว่าจะต้องเจอคู่แข่งที่มาจากลูกหม้อของตัวเอง ด้วยความประมาทที่ถือว่าตัวเองมีทั้งบารมี ทรัพยากรทั้งด้านเงินทองและบุคลากรจึงประเมินค่าโกลเด้น ฮาร์เวสท์ที่ถือว่านอกจากฝีมือแล้ว โชคอย่างเข้าข้างตลอดจนกลายเป็นคู่แข่งและคู่แค้นของชอว์ฯแบบไม่เผาผีกัน  จนในที่สุดในปี 1985 ชอว์ก็ต้องยุติบทบาทางจอเงินของตัวเองโดยหันไปเอาดีทางจอแก้วแทน

Read the rest of this entry »

อุตสาหกรรมภาพยนตร์ฮ่องกง (3) – โกลเด้นฮาร์เวสท์ผงาดทาบรัศมีชอว์ฯ

หลังจากที่ชอว์บราเดอร์สสร้างภาพยนตร์ภาษาจีนกลางด้วยเทคนิคใหม่ ๆ และคุณภาพที่เหนือว่าในยุคทศวรรษ 1970 ทำให้หนังกวางตุ้งซึ่งต้องเผชิญกับศึกสองด้านคือ ภาพยนตร์ภาษาจีนกลางกับรายการทีวีภาษากวางตุ้งจนรับศึกไม่ไหว ในปี 1972 จึงไม่มีการสร้างหนังกวางตุ้งออกมาแม้แต่เรื่องเดียว ทำให้ชอว์บราเดอร์หมดคู่แข่งไปอีกรายหลังจากที่ขจัดเตี้ยนม่าว (หรือคาเธ่ย์) ไปแล้วก่อนหน้านั้น แต่อย่างที่กล่าวไว้ในฉบับที่แล้วว่า นี่ไม่ใช่ชัยชนะของชอว์บราเดอร์ส เพราะสงครามเพิ่งจะเริ่มต้น

Read the rest of this entry »

อุตสาหกรรมภาพยนตร์ฮ่องกง (2) – ยุครุ่ง

ตอนที่แล้ว เราได้ปูพื้นเกี่ยวกับอุตสาหกรรมภาพยนตร์ฮ่องกง และได้เล่าประวัติความเป็นมาในยุคตั้งไข่จนถึงยุคสงครามต่อต้านญี่ปุ่น และก็จบลงด้วยความตกต่ำของอุตสาหกรรมด้านนี้ที่ถึงขั้นดิ่งเหวลึก เพราะหลังจากที่กองทัพญี่ปุ่นยึดเกาะฮ่องกงจากอังกฤษในปี 1941 อุตสาหกรรมด้านนี้หยุดชะงักอย่างสิ้นเชิง คงเหลือเพียงภาพยนตร์โฆษณาชวนเชื่อและประเภทเนื้อหาต่อต้านอังกฤษที่สร้างโดยชาวญี่ปุ่นไม่กี่เรื่องเท่านั้น ที่เลวร้ายที่สุดคือ ภาพยนตร์ที่สร้างไว้ก่อนปี 1946 ทั้งหมด 600 กว่าเรื่องถูกญี่ปุ่นทำลายทิ้งเพื่อสกัดกรดเงินมาใช้ในกองทัพ จึงมีภาพยนตร์เหลือรอดตกถึงปัจจุบันนี้ไม่ดึง 1 เปอร์เซ็นต์ แม้หลังสงครามยุติไปแล้ว ในช่วงต้นก็ยังคงไม่ฟื้นตัว เนื่องจากอุตสาหกรรมนี้หยุดชะงักไปถึง 4 ปี แล้วช่วงสงครามทำให้เข้ายากหมากแพง อีกทั้งหลังสงครามนั้น ผู้สร้างภาพยนตร์ในเซี่ยงไฮ้ที่มีแนวคิดเอียงซ้ายจำนวนมากก็ต้องหนีการจับกุมของรัฐบาลเจียงไคเชค และส่วนใหญ่จะหนีไปอยู่ฮ่องกง ดังนั้น ช่วงนี้ภาพยนตร์ภาษาจีนกลางจึงกลับมาบูมอีกครั้ง

Read the rest of this entry »

อุตสาหกรรมภาพยนตร์ฮ่องกง (1)

ภาพยนตร์จีนฮ่องกงถือว่าอยู่คู่กับคนจีนโพ้นทะเลมาช้านาน จึงถึงกับกล่าวกันว่า “ที่ใดมีคนจีน ที่นั่นจะต้องมีเงาของภาพยนตร์ฮ่องกง” ซึ่งเป็นคำพูดไม่ได้กล่าวเกินจริงแต่อย่างใด เพราะเมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมภาพยนตร์จีนจากดินแดนอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นไต้หวัน จีนแผ่นดินใหญ่แล้ว ต้องถือว่าเทียบกันไม่เห็นฝุ่น และเมื่อเทียบระดับโลกแล้ว จะเป็นลองก็เพียงประเทศอเมริกาที่ฮอลลีวูดยังคงครองแชมป์การผลิตภัณฑ์ภาพยนตร์อันดับหนึ่งของโลกตลอดกาล

อุตสาหกรรมภาพยนตร์ของฮ่องเคยรุ่นเรืองถึงขีดสูงสุด โดยเฉพาะช่วงหนึ่งทศวรรตก่อนที่สัญญาเช่าที่รัฐบาลจีนทำไว้กับอังกฤษในปลายยุคราชวงศ์ชิงจะสิ้นสุดลงในวันที่ 1 กรกฎาคม ปี 1997 นั้น ถือเป็นยุคทองเลยทีเดียว

Read the rest of this entry »

ซุนหงอคงปะทะสไปเดอร์แมน

เมื่อเร็ว ๆ นี้ ผมได้มีโอกาสชมภาพยนตร์จีนฟอร์มเล็กเรื่องหนึ่ง ซึ่งคงไม่มีใครคาดคิดว่า หนังที่ใช้ทุนสร้างเพียงแค่ 8 แสนหยวน (ประมาณ 4 ล้านบาท) จะสามารถครองใจผู้ชมเหนือกว่าภาพยนตร์ที่ใช้ทุนสร้างมากกว่าถึงสิบเท่าทั้งจีนและฝรั่งอย่างเหลือเชื่อ และภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นภาพยนตร์ตอนเดียวจบที่ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์ CCTV ของจีนเมื่อต้นปีนี้เอง ซึ่งไม่ได้เข้าฉายในโรงภาพยนตร์แต่อย่างใด ส่วนเหตุผลกลใดถึงได้รับความนิยมเช่นนั้น คงต้องตอบแบบกำปั้นทุบดินว่า ก็ต้องชมกันเอง

Read the rest of this entry »

ตำนานวันแห่งความรัก – (牛郎织女-七夕节的来源）

เรื่องราวดี ๆ ในโลกนี้มักจะต้องผูกกับเลขเจ็ดซึ่งผมไม่ทราบจริง ๆ ว่า ใครเป็นคนกำหนดว่า สิ่งมหัศจรรย์ของโลกจะต้องมีแค่เจ็ด ทำไมไม่มากหรือน้อยกว่านี้ และในหนึ่งสัปดาห์ทำไมถึงต้องมีแค่เจ็ดวัน หากยึดตามพระคัมภีร์ไบเบิลก็ต้องอธิบายว่า ตอนที่พระเจ้ากำลังสร้างโลกนั้น พระเจ้าได้ใช้เวลาถึงห้าวันในการสร้างสรรพสิ่ง แล้วก็พักผ่อนสองวันเพื่อให้มนุษย์ใช้เวลาในการนมัสการพระเจ้าหนึ่งวันและพักผ่อนอีกหนึ่งวัน เท่ากับว่าพระเจ้าให้ความสำคัญกับเลขเจ็ดตั้งแต่ยังไม่มีมนุษย์ในโลกนะเนี่ย

Read the rest of this entry »

ผิวขลุ่ยเหน็บหนาวเปลี่ยวเอกา

สำหรับเพลงประเภทขลุ่ยนั้น แม้ว่าจะไม่แปลกหูสำหรับบ้านเรา แต่ก็หาผลงานเพลงประเภทนี้ยากเหลือเกิน แม้ว่าในประเทศจีนจะมีการผลิตผลงานประเภทนี้ออกมาไม่น้อยก็ตาม ทั้งนี้อาจเป็นเพราะใกล้เคียงของขลุ่ยไทย อีกอย่างคือขลุ่ยจีนยังแยกออกเป็นหลายประเภท คนที่ไม่ได้ชื่นชอบจริง ๆ จึงยากที่จะแยกความแตกต่างได้ชัดเจน ซึ่งผมเองก็ต้องยอมรับว่า ไม่ได้เชี่ยวชาญเครื่องดนตรีประเภทนี้ แม้ว่าจะฟังมาพอสมควร และเคยเล่นมาตั้งแต่สมัยเด็กก็ตาม สู้ศิลปินที่จะแนะนำต่อไปนี้.ซึ่งถือเป็นปรมาจารย์ด้านขลุ่ยจริงโดยตรง เขาผู้นั้นคือ โจวเข่อฉี (周可奇)

Read the rest of this entry »

7 ทศวรรตแห่งบทเพลงประสานเสียงแม่น้ำฮวงโห – 《黄河大合唱》创作70周年 (1)

บทเพลงที่ยิ่งใหญ่ในวงการเพลงอมตะของจีน หนึ่งในนั้นคงหนีไม่พ้นบทเพลงแห่งแม่น้ำฮวงโห หรือ The Yellow River ที่ได้พัฒนาตัวเองจากบทเพลงปฏิวัติในสมัยพรรคคอมมิวนิสต์จีนกำลังอยู่ท่ามกลางควันปืนเสียงระเบิดที่เหยียนอาน จนค่อยๆ พัฒนากลายเป็นบทเพลงคลาสสิกเปียโน คอนเชร์โต้ เมื่อนับถึงวันนี้ก็มีอายุกว่า 70 ปีแล้ว สำหรับในวงการบทเพลงคลาสสิกนั้น ยังถือว่าอยู่ในวัยหนุ่มที่กำลังมีอนาคตกว้างไกล

Read the rest of this entry »

7 ทศวรรตแห่งบทเพลงประสานเสียงแม่น้ำฮวงโห – 《黄河大合唱》创作70周年 (2)

ตอนที่แล้ว เราได้กล่าวถึงการพัฒนาของบทเพลงประสานเสียงแม่น้ำฮวงโหถึงเวอร์ชั่นหลี่ฮว่าน ซึ่งเป็นเวอร์ชั่นที่มีอิทธิพลอย่างสูงในช่วงเริ่มต้นก่อตั้งประเทศจีนใหม่ หลังจากนั้นไม่นาน ในปี 1966 การปฏิวัติวัฒนธรรมเกิดขึ้นในประเทศจีน ศิลปะแขนงต่างๆถูกกำหนดให้มีแปดรูปแบบที่ยอมรับได้ ดังนั้น ศิลปะนอกเหนือจากนั้นถือเป็นสิ่งต้องห้าม ในส่วนของบทเพลงแห่งแม่น้ำฮวงโหก็พลอยซบเซาเงียบหายไปกับกระแสปฏิวัติไปด้วย แม้ว่าจะมีคนเสนอให้นำออกแสดงเหมือนเดิมก็ตาม แต่เนื่องจากหลายฝ่ายมีความเห็นว่า เนื้อร้องในท่อน Ballad of the Yellow River มีลักษณะไม่เหมาะสมอันส่อไปในลักษณะเป็นลัทธิยอมจำนน จึงทำให้ไม่มีใครกล้าเสนอให้นำออกแสดงอีก จนเมื่อมีการแก้ไขเป็นฉบับสำหรับเปียโน โดยเจียงจิงเห็นชอบด้วย แต่มีการแก้ไขในลักษณะ”คงทำนองไม่คงเนื้อคง” จึงได้มีการนำออกแสดงอย่างกว้างขวางอีกครั้ง (อ่านรายละเอียดเพิ่มเติมจากบทความ “บทเพลงแห่งแม่น้ำฮวงโห” ในเว็บไซต์ ซึ่งได้กล่าวถึงช่วงนี้อย่างละเอียดแล้ว

เสน่ห์แห่งบทเพลงพิณโบราณ – กู่ฉิน （古琴）

หากกล่าวถึงเครื่องดนตรีจีนโบราณประเภทพิณที่เรียกกันว่า “กู่ฉิน” เชื่อว่าคนส่วนใหญ่จะมีความเห็นออกเป็นสองกลุ่มใหญ่ๆ คือ กลุ่มหนึ่งจะเข้าใจว่า กู่ฉิน ก็คือ กู่เจิงที่พวกเราคุ้นเคย ทั้งนี้อาจเป็นเพราะลักษณะรูปร่างหน้าตาของเครื่องดนตรีสองประเภทนี้ หากดูผิวเผินแล้วจะคล้ายกันมาก และที่สำคัญคือ เป็นเครื่องสายประเภทพิณที่ชึ้นต้นด้วยคำว่า “กู่” (แปลว่าโบราณ) เหมือนกัน ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งที่ละเอียดหน่อยก็จะได้คำตอบในทำนอง “ไม่รู้จัก”

Read the rest of this entry »