ปฏิวัติอาณาจักรฉิน （大秦帝国）

ปรกติจะไม่ค่อยได้ดูทีวีซีรี่ส์ยาวๆบ่อยนัก เหตุผลหนึ่งคือ ไม่ชอบเฝ้าติดตามหน้าจอทุกวัน สองคือไม่มีน้ำอดน้ำทนเพียงพอ แต่นับจากวันปีใหม่เป็นต้นมา ผมกลับชมดีวีดีทีวีซีรี่ส์ต่อเนื่องกันถึง 3 – 4 เรื่องด้วยกัน ซึ่งล้วนแต่เป็นภาพยนตร์จีนที่ให้แง่คิดชวยติดตามอย่างยิ่ง และหนึ่งในเรื่องที่ผมอดที่จะนำมาเล่าสู่กันฟังในคอลัมน์ Chinese Music นี้ไม่ได้คือ เรื่อง 大秦帝国 （The Qin Empire) หรือจักรวรรดิฉิน

เมื่อเรากล่าวถึงฉิน หรือแคว้นฉิน เรามักจะคิดถึงจักรพรรดิฉินซีฮ่องเต้ หากแต่ในแง่มุมของอาณาจักรฉินก่อนถึงยุคของจักรพรรดิฉินซีนั้น เรากลับไม่ค่อยได้เห็นมีการกล่าวถึงในแง่มุมนี้มากนัก ยิ่งพวกเราที่ไม่ได้ร่ำเรียนประวัติศาสตร์จีนอย่างลึกซึ้งกัน เราคงรู้เพียงว่า แคว้นฉินเป็นหนึ่งในเจ็ดแคว้นในสมัครยุคจ้านกั๊ว (ก่อนคริสตกาล 475 – 221 ปี ซึ่งก็คือถึงปีที่จักรพรรดิฉินรวมแคว้นทั้งเจ็ดได้สำเร็จและสถาปนาราชวงศ์ฉินนั่นเอง ) ซึ่งประกอบด้วยแคว้นเว่ย จ้าว หาน ฉิน ฉู่ ฉี และเยี่ยน

Read the rest of this entry »

หลักในการติดคำมงคลอักษรจีน “福 หรือ ฮก” (细说“福”字)

ถึงเทศกาลตรุษจีน หรือวันขึ้นปีใหม่ของชาวจีนแล้ว เรามักจะเห็นบ้านของคนจีนมากจะติดกระดาษสีแดงที่เขียนด้วยอักษรจีนอันเป็นคำมงคล เป็นการอวยพรให้โชคลาภ นอกจากตรงหน้าประตูที่ติดทั้งด้านบนขอบประตูและสองข้างซ้ายขวาของประตูหรือที่เราเรียกกันว่า “ตุ่ยเลี้ยง” หรือ 对联 ในภาษาจีน ก็ยังมีคำ “ฮก” หรือ 福 (ออกเสียง “ฝู”ในภาษาจีนกลาง) ที่จะติดตามจุดต่างๆ ตั้งแต่ประตู้บ้านยันในบ้าน

คำว่า 福 หรือ ฮก มีความหมายอย่างไรเหรอ ในโบราณได้สรุปความหมายไว้เป็นห้าด้านด้วยกัน หรือที่เรามักพูดติดปากว่า “五福”หรือ “โหงวฮก” คือ  寿 (อายุยื่น)富 (ความมั่งมี)、康宁 (สุขภาพแข็งแรง)、攸好德 (มีคุณธรรม) และ考终命 (ชีวิตที่ดีในบั้นปลาย) รวมๆแล้วก็คือ 福 หรือ ฝู ในปัจจุบันนี้คำว่า 福 ได้นิยามความหมายว่า ความสุข โชคลาภ

คำว่า 福 ในตัวหนังสืออักษรภาพโบราณนั้น เป็นภาพที่มีลักษณะของมือถือไหสุรา แล้วรินลงบนแท่นบูชา จึงเป็นการสร้างอักษรโดยเป็นลักษณะของการบวงสรวง และคนโบราณเวลาไหว้บูชาเทพเจ้ามักจะมีการขอพรเพื่อให้ได้ดังที่หวัง ดังนั้น 福 จึงเป็นความหวังของคนโบราณเวลาบูชาเทพเจ้า
Read the rest of this entry »

“จ้วง”กว่างซี ต้นกำเนิดตระกูลภาษาไทย? （广西“壮” – 泰语的发源地？）

“ทำไมต้องใส่ใจศึกษาชนชาติจ้วง?”

เป็นคำถาม  คุณทองแถม นาถจำนง นักกวีไทย-จีน/แปล ผู้ศึกษาชนชาติจ้วง เปิดประเด็นต่อนักวิชาการ และผู้สนใจทั่วไป ในหัวข้อ “จ้วง ไทศึกษา พี่-น้องข้ามแผ่นดิน” แล้วชนชาติจ้วงเกี่ยวข้องอะไรกับคนไทย พลิกไปคำถามหาคำตอบ

ทองแถม  กล่าวว่า “เราก็ต้องถามกลับว่า ท่านสนใจรากเหง้าของคนไทยหรือเปล่าล่ะ? สนใจประ วัติชนชาติไทยหรือเปล่าล่ะ? ถ้าสนใจก็ต้องให้ความสำคัญกับเรื่องชนชาติจ้วง จะหาต้นกำเนิดของชาติไทยได้ที่ไหน? อัสสัม ยูนนาน ไม่ใช่คำตอบ แต่คำตอบอยู่ที่ กวางสี ต่างหากล่ะ”

Read the rest of this entry »

ปฏิทินโป๊ (Nude Calendar)

ข่าวอื้อฉาวเรื่องการจัดทำปฏิทินโป๊ของบริษัทน้ำเมาแห่งหนึ่งกับบริษัทของ นางแบบชื่อดัง ที่แย่งพื้นที่ข่าวบนสื่อทุกแขนง ไม่ว่าจะเป็นหนังสือพิมพ์ วิทยุ ทีวี ต่างก็ช่วยกันรายงานเหมือนกับว่าจะตกข่าว ถ้าหากจะมองการทำปฏิทินโป๊ก็ไม่เห็นจะมีอะไรพิเศษที่ต้องเป็นข่าว แต่สื่อมักจะชอบทำให้เป็นข่าว ทั้งประเภทสร้างเรื่องขึ้นมาเองและประเภทพยายามทำอะไรแบบคาบลูกคาบดอกเข้า ไว้
Read the rest of this entry »

หลิวซันเจี่ย(刘三姐) – ตำนานเทพแห่งเสียงเพลง

ใครที่เคยไปเที่ยวกุ้ยหลิน เมืองแห่งขุนเขา สายน้ำอันวิจิตรดั่งจิตกรรมที่ฟ้าประทาน เชื่อว่าทุกคนที่ได้ไปสัมผัสมาแล้วต่างมีความรู้สึกประทับใจในความงามของมัน และสำหรับรายการท่องเที่ยวในยามค่ำคืนรายการหนึ่งที่วิจิตอลังการไม่แพ้กันคือ รายการเสียง แสง ที่มีฉากหลังเป็นขุนเขาและสายน้ำของแม่น้ำหลีเจียงประกอบกับนักแสดงนับร้อยที่ประกอบด้วยเสียงและแสง ในรายการที่เรียกว่า “ยิ่นเซี่ยง หลิวซันเจี่ย （印象刘三姐)” หรือ The Impression of Sister Liu (ดูรายละเอียดได้ที่ http://www.tourchina.thaichinese.net/) ซึ่งเรียกตามชื่อภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์ที่สร้างโดยผู้กำกับภาพยนตร์จีนแห่งยุค คือจางยี่เหมา ที่สร้างในปี 2004 ด้วยการทุ่มทุนสร้างหลักร้อยล้านจนลือกระฉ่อนไปทั่ว ในขณะที่ภาพยนตร์เรื่องเดิมคือ “หลิวซันเจี่ย” สร้างในปี 1960 โดยผู้กำกับ ซูหลี

Read the rest of this entry »

Beih Nongx ไทย-จ้วงคือพี่น้องกัน （泰-壮兄弟一家亲）

หลังจากการประชุมทางวิชาการในวันแรก ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นการบรรยายของนักวิชาการและผู้ที่อยู่ในแวดวงอุปรากรจีนจากประเทศต่างๆในภูมิภาคอาเซียน การประชุมในวันที่สองนั้น ผู้ที่บรรยายส่วนใหญ่จะเป็นบุคลากรทั้งนักวิชากรและผู้ที่อยู่ในแวดวงศิลปะการแสดงจากประเทศจีน นอกจากนักวิชาการชาวสิงคโปร์ที่เดินทางมาสมทบภายหลังอันเนื่องจากติดธุระมาไม่ทันในวันเปิด เช่น Dr. Chua Soo Pong ซึ่งเป็นผู้อำนวยการของสถาบันอุปรากรจีน (The Chinese Opera Institute) และเคยเป็นอาจารย์สอนด้าน Performance Art ในสถาบันที่ผมจบการศึกษามาระยะหนึ่งด้วย นอกจากผู้ที่มาบรรยายแล้ว ยังมีนักวิชาการและผู้ที่อยู่ในแวดวงที่เกี่ยวข้องเข้ามาร่วมสังเกตการณ์อีกจำนวนหนึ่ง ซึ่งในกลุ่มนี้จะรวมถึงนักวิชาการจากชนกลุ่มน้อยต่างๆรวมอยู่ด้วย

Read the rest of this entry »

การสัมมนาการพัฒนาและเผยแพร่อุปรากรจีน (งิ้วปักกิ่ง) ระหว่างจีน – อาเซียน （中国-东盟京剧发展与传播研讨会)

ใครที่เคยชมภาพยนตร์เรื่อง Farewell to My Concubine （霸王别姬） และเรื่อง เหมยหลานฟาง （梅兰芳）ก็คงจะได้สัมผัสศิลปะการแสดงของจีนที่ผมกำลังจะพูดถึงนี้คือ อุปรากรจีน หรืองิ้วปักกิ่งซึ่งถือเป็นงิ้วหลวงของจีน ในภาษาจีนใช้คำว่า 京剧 (Jing Ju) หรืออุปรากรเมืองหลวง หรือปักกิ่ง ศิลปะแขนงนี้สำหรับบ้านเราแล้ว อาจจะไม่คุ้นนัก เพราะบ้านเรานั้น ด้วยจำนวนประชากรคนไทยเชื้อสายจีนที่ส่วนใหญ่จะเป็นคนแต้จิ๋วเสียมากกว่า เราจึงได้เห็นได้ชมแต่งิ้วแต้จิ๋ว ยิ่งเมื่ออาจารย์อำพัน เจริญสุขลาภ หรือ เม้ง ป.ปลาที่พวกเรารู้จักกันได้พัฒนางิ้วแต้จิ๋วเป็นภาษาไทย ทำให้งิ้วแต้จิ๋วกลายเป็นส่วนหนึ่งในวิถีชีวิตของสังคมไทยไปโดยปริยาย ไม่ว่าจะเป็นประเพณีจีน โอกาสวาระพิเศษ เช่นวันเฉลิมพระชนม์พรรษาของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ หรือแม้กระทั่งการชุมนุมทางการเมือง งิ้วล้วนเข้ามามีบทบาทด้วยกันทั้งนั้น

Read the rest of this entry »

Alan-เพชรน้ำเอกที่เจียรนัยจากธุลีดิน

สืบเนื่องมากจากภาพยนตร์มหากาพย์อันยิ่งใหญ่ของผู้กำกับมือทอง-จอห์น วู เรื่องสามก๊ก ตอนโจโฉแตกทัพเรือ (Red Cliff) ซึ่งผมได้ชมทั้งสองภาค โดยภาคแรกดูจากแผ่นดีวีดี ส่วนภาคที่ 2 เนื่องจากได้สิทธิชมฟรีในรอบพิเศษคืนวันที่ 21 มกราคม จึงไปชมในโรงภาพยนตร์แทน
สำหรับเนื้อหาของเรื่องนั้น ผมไม่มีเกร็ดหรือประเด็นที่อยากจะนำมากล่าวมากนัก นอกจากในเรื่องของฉากการสู้รบที่สวยงาม ยิ่งใหญ่ หากจะมองกันอย่างเข้าข้างเราชาวเอเชียผิวเหลืองด้วยกันแล้ว ก็ต้องถือว่าเป็นความภาคภูมิใจของพวกเราที่สร้างได้ยิ่งใหญ่ไม่แพ้ฝรั่งตาน้ำข้าวเลย ดังนั้น การชมภาพยนตร์สามก๊กเรื่องนี้ จึงต้องดูด้วยภาวะจิตใจที่อินกับฮอลลิวูดแล้วจะไม่ผิดหวัง แต่อย่าพกพาหัวใจที่อิงประวัติศาสตร์จีนไปด้วย เพราะจะพาลหงุดหงิดเอา

Read the rest of this entry »

ฉางจิ้ง（常静）-สุดยอดศิลปินกู่เจิงนีโอคลาสสิก

พวกเราชาวไทยส่วนใหญ่คงได้ชื่นชมกับพระปรีชาสามารถของสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าหญิงจุฬาภรณ์วลัยลักษณ์ อัครราชกุมารี ในการทรงกู่เจิง ซึ่งเป็นเครื่องดนตรีจีนโบราณที่พระองค์ท่านสนพระทัยมานาน พระอาจารย์นักกู่เจิงชาวจีนที่อยู่เบื้องหลังนั้น พวกเราส่วนใหญ่อาจไม่รู้จัก ถ้าหากจะกล่าวว่า เธอผู้นั้นคือ “ฉางจิ้ง” (Chang Jing) หรือ Lily Chang นักกู่เจิงสาวฝีมือระดับที่ต้องถือว่า “ก้าวพ้นกรอบศิลปะกู่เจิง” อย่างแท้จริง
ก่อนอื่นขอเกริ่นนำถึงที่มาของการเขียนบทความชิ้นนี้ หลังจากที่ได้เขียนถึงเรื่อง Reflection of the Spring Flowers on the Moonlit Lake ในฉบับที่แล้ว เนื่องด้วยต้องมนต์เสน่ห์ของเสียงกู่เจิง จึงได้ไปแสวงหาแผ่นฟังเพิ่มเติม และก็ได้แผ่นของฉางจิ้ง ในชุด “เจิงเหม่ยเหริน” หรือ “กู่เจิงกับสาวงาม” แม้ว่าผมจะเคยแนะนำผลงานของฉางจิ้งในเว็บบอร์ด Wijitboonchoo.com เมื่อประมาณสองปีที่แล้วก็ตาม แต่ผมก็จำชื่อเธอไม่ได้แล้ว ดังนั้นจึงมิพักต้องกล่าวถึงว่า เธอเป็นใคร มาจากไหน เพียงแต่เห็นปกซีดีครั้งแรกก็รู้สึกเฉยๆ กับการแต่งตัวของฉางจิ้งที่ดูสมัยใหม่ยืนอุ้มกู่เจิง (ความจริงผลงานชุดก่อนๆของเธอก็ออกมาทำนองนี้เช่นกัน) จึงแทบจะไม่เคยให้ความสนใจเท่าไรนัก เพราะผมกลัวจะเป็นประเภทนำเอากู่เจิงมาเล่นเพลงป๊อบธรรมดา เมื่ออย่างนักไวโอลินที่เล่นเพลงป๊อบสมัยใหม่ ซึ่งฟังยังไงก็ไม่รู้สึกถึงอะไรคือศิลปะสร้างสรรค์ที่แท้จริง แต่ที่ทำให้ผมสะดุด

(ดาวน์โหลดตัวอย่างเพลงได้ที่นี่)

Read the rest of this entry »

ฝ่าหลุนกง （法轮功）- ศาสนาใหม่หรือแก๊งอันธพาลการเมือง?

การก่อเกิดของฟาหลูนกง (บางครั้งก็เรียก “ผ่าหลุนต้าผ่า” 法轮大法) ในปี ค.ศ. 1992 โดยนายหลี่หงจื้อ (李洪志) ด้วยการประกาศเป็นแขนงหนึ่งของพุทธศาสนา อันเป็นการฝึกจิตบำเพ็ญธรรมตามหลักคุณสมบัติพิเศษของจักรวาล ซึ่งได้แก่ ความจริง (真）ความเมตตา （善）ความอดทน (忍）ตามหลักตำรา”ต้าหยวนหมานฝ่า” (大圆满法) โดยอาศัยกิจกรรมการออกกำลังกาย และการนั่งสมาธิเพื่อฝึกให้เกิดความอ่อนโยน และสุขภาพแข็งแรง หลังจากที่นำไปเผยแพร่ภายในเวลาไม่กี่ปี เกิดมีผู้เลื่อมใสในฝ่าหลุนกง และมีสามาชิกเพิ่มขึ้นเป็นหลักร้อยล้านคนทั่วดลกกว่า 80 ประเทศ โดยที่รัฐบาลจีนไม่ได้เฉลียวใจแม้แต่นิดเดียวว่า ลัทธิฝ่าหลุนกงนี้จะกลายเป็นภัยคุกคามทางการเมืองและความมั่นคงของรัฐจีน กว่าจะรู้ตัวก็หลังจากที่ลัทธิฝ่าหลุนกงนี้ได้แพร่กระจายจนเกือบจะสายเกินที่จะควบคุม ตลอดจนได้เกิดเรื่องร้ายต่างๆขึ้นอย่างไม่คาดคิดมาก่อน จนเมื่อเดือนกรกฎาคม ปี ค.ศ. 1999 ทางรัฐบาลจีนจึงประกาศให้ฝ่าหลุนกงเป็นลัทธิต้องห้ามที่ผิดกฎหมาย

Read the rest of this entry »