คนจีนในแผ่นดินสยาม （泰国华人家族）

แม้ว่าคนจีนจะมีการอพยพเข้ามาแผ่นดินไทยมาช้านาน จากหลักฐานบันทึกทางประวัติศาสตร์ของจีนสามารถย้อนหลังไปถึงยุคสุโขทัย แต่การอพยพของคนจีนเริ่มมีปริมาณเพิ่มมากขึ้นในปลายยุคกรุงศรีอยุธยาถึงต้นยุคกรุงรัตนโกสินทร์ และคนจีนที่เข้ามาในยุคนี้ส่วนใหญ่จะมาจากมณฑลฝูเจี้ยน （福建）หรือฮกเกี้ยน การอพยพเข้ามาในแผ่นดินไทยยุคนี้จะแตกต่างจากยุคต้นรัตนโกสินทร์ กล่าวคือ คนจีนในยุคกรุงศรีอยธยาส่วนใหญ่จะเข้ามาเพื่อทำการค้าที่มาพร้อมเรือสำเภา ไม่ได้มาเพราะหนีความยากจน ความอดอยากเหมือนในยุครัตนโกสินทร์ แต่คนจีนกลุ่มนี้จำนวนมาเป็นผู้ที่มีทั้งทรัพย์สินและความรู้ จึงมีอยู่ไม่น้อยที่ได้เสนอตัวเข้าไปรับใช้ในวัง และรับราชการในตำแหน่งต่างๆ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นการดูแลด้านการจัดเก็บภาษี อากร การรับสัมปทาน เช่นการทำเหมืองแร่ (ดีบุก) การจัดเก็บรังนก เป็นต้น เนื่องจากเป็นการให้สิทธิ์ผูกขาด (สิ้นสุดลงเมื่ออังกฤษเข้ามาบังคับให้ทำสนธิสัญญาบาวริ่ง) จึงสร้างความมั่งคั่งให้กับคนจีนกลุ่มนี้จนทุกวันนี้ และอีกส่วนหนึ่งก็ได้ดิบได้ดีกับการรับราชการจนได้เลื่อนยศเป็นเจ้าเมืองในหัวเมืองต่างๆ

เนื่องจากตระกูลคนจีนดังกล่าวข้างต้นเข้ามาแผ่นดินไทยมาเป็นเวลานาน (บางตระกูลนานถึง 200 กว่าปี) จึงเป็นการยากที่จะสืบสาวเรื่องราวถึงต้นตระกูล อีกเหตุผลหนึ่งเนื่องจากหลายตระกูลเป็นราชตระกูลในเชื้อพระวงศ์ อาจจะไม่สะดวกที่จะเปิดเผยข้อมูลด้วยเหตุประการทั้งปวง สำหรับข้อมูลของตระกูลที่สามารถหามาได้นั้น ผู้เขียนได้สืบสาวจากหลักฐานทางฝั่งจีนเสียเกือบทั้งหมด ยกเว้นบางส่วนอาจค้นหาจากอินเทอร์เน็ต แต่ก็เพื่อตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลเท่านั้น ดังนั้น การสะกดชื่อหรือตำแหน่งอาจมีความคลาดเคลื่อนได้ เนื่องจากเป็นการเทียบชื่อจากเสียงในภาษาจีน จึงต้องขออภัยสำหรับความผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้น สำหรับตระกูลต่างๆ ซึ่งมีต้นตระกูลมาจากคนจีนมีดังนี้

ณ สงขลา ต้นตระกูลคืออู๋ร่าง （吴让 อ่านอกเสียงในภาษาจีนกลางว่า wú ràng）หรือแซ่โง้ว เป็นคนจีนจากเมืองหลงไห่ （龙海 หรือ  海澄) มณฑลฝูเจี้ยนอพยพมาสู่แผ่นดินสยามในสมัยกรุงธนบุรีในปี 1750 เมื่อถึงยุคกรุงรัตนโกสินทร์ได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองสงขลาและก็สืบทอดในตระกูลติดต่อกันตลอด 8 รุ่นถึง 150 ปี จนถึงสมัยรัชการที่ 5 จึงได้สิ้นสุดเนื่องจากปฏิรูปลักษณะการปกครองหัวเมืองใหม่

รัตนกุล ต้นตระกูลคือหวงกุ้ย (黄贵 อ่านอกเสียงในภาษาจีนกลางว่า huáng guì）หรือแซ่อึ้ง ในภาษาแต้จิ๋ว หวงกุ้ยเป็นคนอพยพมาจากแต้จิ๋วเข้ามาอยู่ในจังหวัดราชบุรี สมัยกรุงธนบุรีเข้ารับราชการโดยดูแลด้านการค้าทางเรือ ในสมัยรัชการที่ 2 นั้น บุตรชายคนที่สอง หวงจวิน （黄军）รับราชการโดยได้รับการแต่งตั้งเป็นสมุหนายก จนตำแหน่งสูงสุดคือ  เจ้าพระยารัตนาธิเบศร์ และได้ใช้นามสกุล “รัตนกุล”
(จากการสืบค้นข้อมูล เข้าใจว่า ตอนหลังได้มีการเปลี่ยนนามสกุลจาก “รัตนกุล” เป็น  “รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์” ดังที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้ และพันเอก อร่าม รัตนกุลก็คือบุคคลที่นั่งรถไปกับพระเจ้าอยู่หัวตอนเกิดอุบัติเหตุในประเทศสวิตเซอร์แลนด์ เมี่อวันที่ 4 ตุลาคม 2491 และตอนหลังได้สมรสกับสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา เมื่อ พ.ศ. 2487-ผู้เขียน)

ปราโมท / นิยะวานนท์ ต้นตระกูลนี้มาจากสองพี่น้องตระกูลลิ้ม หรือ หลิน （林) ที่อพยพมากจากมณฑลฝูเจี้ยนเข้าสู่แผ่นดินสยามปลายยุคกรุงรัตนโกสินทร์ ผู้พี่ชื่อ “ลวู่” （律）และผู้น้องชื่อ “อิน” （英）ในปลายยุคกรุงธนบุรี ผู้พี่ได้รับราชการในด้านต่างประเทศ ปี 1791 ได้ตามคณะทูตไปจิ้มก้อง  (การเจริญทางพระราชไมตรีด้วยการถวายเครื่องราชบรรณาการ มาจากภาษาจีน “จิ้นก้ง” – 进贡) ในประเทศจีน พอกลับมาก็มีการเปลี่ยนยุคเป็นรัตนโกสินทร์ และเป็นที่โปรดปรานของรัชกาลที่ 1 จนได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นพระยาโกษา ส่วนผู้น้อง “อิน” เริ่มแรกมาทำการค้าทางสำเภา ตอนหลังทำมาค้าขึ้น เลยขอทางราชการรับทำหน้าที่การจัดเก็บภาษี ตอนหลังได้รับการแต่งตั้งเป็นพระอินทรอากร มีบุตร 3 ธิดา 4 บุตรชาติตอนหลังได้ใช้นามสกุลนิยะวานนท์ ส่วนบุตรสาวคนโตได้เข้าไปรับใช้ในวังสมัยรัชกาลที่2 เป็นเจ้าจอมมารดาอำภา และมีบุตรธิดารวม 6 คน โดยหนึ่งในนั้นคือ พระองค์เจ้าชายปราโมช กรมขุนวรจักรธรานุภาพ ซึ่งก็คือต้นตระกูลปราโมช และเป็นคุณปู่ของ มรว.เสนีย์ และมรว.คึกฤทธิ์ปราโมชนั่นเอง

กัลยาณมิตร ต้นตระกูลนี้มาจากหวงด้าวตัว （黄道多）หรือ มั่ง แซ่อึ้ง อพยพมาจากมณฑลฝูเจี้ยน โดยเป็นพ่อค้าเรือสำเภา ได้เป็นคุณหลวงในรัชกาลที่ 1 มีบุตร 2 คน คือ เจ้าสัวโต และเจ้าสัวต่วน ตอนหลังเจ้าสัวโตได้รับการแต่งตั้งเป็น เจ้าพระยานิกรบดินทร์ อันเป็นต้นตระกูลกัลยาณมิตร โดยสมัยรัรชกาลที่ 3 ได้สร้างวัดกัลยาณมิตรถวายด้วยความภักดีดั่ง “มิตรแท้” รัชกาลที่ 4 ทรงโปรดเกล้าฯ พระราชทานบรรดาศักดิ์เจ้าสัวโต เป็น ‘เจ้าพระยานิกรบดินทร์มหินธรมหากัลยาณมิตร’

โปษยานนท์ ต้นตระกูลนี้มาจากคนแซ่จิน （金jīn ในภาษาจีนกลาง) หรือแซ่กิม (ในภาษาแต้จิ๋ว) มาจากประเทศจีน ตำบลเฮ่าซี (后溪）อำเภอหลาวผิง （饶平）มณฑลกว่างตง มาประเทศไทยตั้งแต่ปี 1817 ตอนแรกที่มาได้อาศัยญาติที่ชลบุรี ตอนหลังทำการค้าจนร่ำรวย จนสร้างคฤหัสน์เก๋งจีนขึ้นบนริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา โดยใช้ชื่อว่า “โปษ์กี่” ปัจจุบันนี้ครอบครัวโปษยานนท์ ถือเอาวันที่ 22 ธันวาคมของทุกเป็นเป็นการรวมญาติเพื่อเคารพบรรพชนที่จังหวัดชลบุรี

กิติยากร ต้นตระกูลนี้มาจากหลิวเปิ่นซี （刘本溪 liú běn xī）- หรือคนแซ่เล่า/แซ่เล้า ในภาษาแต้จิ๋ว มาจากมณฑลฝูเจี้ยน ประเทศจีน ในปี 1839 รับสัมปทานในการเก็บอากรรังนก และเสียชีวิตในปี 1852 บุตรชายทั้งสองเข้ารับราชการจนได้เป็นขุนนาง ส่วนบุตรสาวเข้าไปรับใช้ในวังจนมีโอรสหนึ่งคนอันเป็นต้นตระกูลกิติยากร

สมบัติศิริ ต้นตระกูลนี้มาจากเฉินเต๋อเหลียง （陈得良chén dé liáng）หรือคนแซ่ตั้งในภาษาแต้จิ๋ว มาจากตำบลกวานถัง （官塘）เมืองแต้จิ๋ว หรือฉาวโจว （潮州）เกิดในปี 1734 และเดินทางมาแผ่นดินไทยเมื่อเป็นหนุ่ม แล้วเป็นชื่อเป็นเฉินเต๋อเหอ （陈德合）แต่งานกับคนไทยเชื้อสายจีนตระกูลจู （朱）มีบุตร 5 คน และบุตรสาวอีก 1 คน บุตรสาวเข้าไปรับใช้ในวังในสมัยรัฃกาลที่ 2 ส่วนบุตรชาย เฉินเย่ซุ่น （陈业顺）ซึ่งเป็นคนเดียวที่อยู่เมืองไทย ตอนหลังได้เปลี่ยนนามสกุลเป็น “สมบัติศิริ” ส่วนบุตรที่เหลือกลับไปเมืองจีน

ณ ระนอง ต้นตระกูลนี้มาจากสวีซื่อจาง （许泗章 xǔ sì zhāng) หรือแซ่โค้วในภาษาแต้จิ๋ว มาจากเมืองหลงซี（龙溪） มณฑลฝูเจี้ยนตอนอายุ 25 ปี เริ่มไปที่เกาะปีนัง ต่อมาในปี 1844 เข้ามาสยามและขอสัมปทานทำเหมืองดีบุกในสมัยรัชกาลที่ 3 ในแถบระนองจนร่ำรวย ในปี 1854 ได้รับพระราชทานแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองระนองจนถึงรัชกาลที่ 5 เมื่อมีการปฏิรูปการปกครองหัวเมืองใหม่

หมายเหตุ: หากมีข้อมูลใดคลาดเคลื่อนจากข้อเท็จจริง ผู้เขียนต้องขออภัยต่อญาติพีน้องเจ้าของตระกูลต่างๆมา ณ โอกาสนี้ด้วย และจะเป็นพระคุณยิ่ง หากได้รับการชี้แจงส่วนที่เป็นข้อมูลที่ถูกต้องเพื่อที่จะได้ทำการแก้ไขต่อไป

Related posts:

1. รากเหง้าลูกมังกร – ตระกูลเล้า （刘 แซ่เล่า หรือ แซ่หลิว） แซ่เล่า (ในภาษาแต้จิ๋ว) หรือแซ่หลิว （刘） ในภาษาจีนกลาง เป็นตระกูลแซ่อันดับ 4 ของจีน และหนึ่งในสิบตระกูลแซ่ที่ใหญ่ที่สุดของโลก และที่สำคัญในประวัติศาสตร์จีนนั้น...
2. รากเหง้าลูกมังกร – ถิ่นกำเนิดตระกูลแซ่สำคัญ （中华姓氏发源地） แม้ว่าคนจีนจะมีสกุลแซ่ของตนเองมาหลายพันปีแล้วก็ตาม และด้วยจำนวนของประชากรอันมหาศาล คนที่ใช้แซ่เดียวกันในแต่ละถิ่นจึงมีซ้ำกันอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยนิยายปรัมปรา แม้ว่าจะมีหลากหลายเวอร์ชั่น หลากหลายแนวคิด แต่มีข้อสรุปตรงกันขึ้น คนจีนทั้งหลายมีรากเหง้ามาจากจุดเดียวกัน ดังนั้น หากว่ากันตามแนวคิดนี้...
3. รากเหง้าลูกมังกร – ตระกูลจาง ( 张 แซ่เตีย หรือ แซ่จาง) ตระกูลจาง หรือ แซ่เตีย เป็นตระกูลใหญ่อันดับท็อป 3 ของโลก (ซึ่งตำแหน่งจะขึ้นลงตามการสำรวจประชากรในแต่ละช่วง) ในภาษาจีนกลางออกเสียง “จาง” หรือ...
4. รากเหง้าลูกมังกร – ตระกูลหยาง （杨 แซ่หยาง หรือ แซ่เอี้ย） ตระกูลหยาง หรือแซ่หยาง (yáng) ในภาษาไทยออกเสียงแตกต่างกันไปตามคนจีนแต่ละกลุ่ม เช่นในภาษาแต้จิ๋วจะเป็น ”แซ่เอี้ย หรือ แซ่เอี๊ย” คนจีนแคะจะออกเสียงเป็น แซ่หย่ง...
5. คนจีน(ผู้ไร้ราก)ทิ้งแผ่นดิน สืบเนื่องจากบทความของผู้เขียนในหัวข้อเรื่อง “ทำไมลูกจีนในไทยจึงลืมภาษาพ่อแม่ของตน” ได้ก่อให้เกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์กันอย่างกว้างขวางและเผ็ดร้อย (สำหรับบางคน) ซึ่งถือเป็นเรื่องดีสำหรับสังคมประชาธิปไตย หากเรายอมรับฟังความคิดเห็นซึ่งกันและกัน โดยไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย เหยียบหยามดูหมิ่น โดยเฉพาะการดูเหมิ่นด้านเชื้อชาติและชนชาติ ซึ่งถือเป็นพฤติกรรมที่รับไม่ได้...
6. รากเหง้าลูกมังกร – ตระกูลอึ้ง (黄 แซ่หวัง หรือ แซ่ว่อง) แซ่อึ้ง แซ่อึ๊ง แซ่หวัง หรือในภาษาจีนคือ 黄 （huáng）หมายถึงสีเหลือง เป็นตระกูลที่ใหญ่เป็นอันดับ 7 ในจีนแผ่นดินใหญ่ และคิดเป็นจำนวนประชากรของจีนทั้งประเทศถึง...
7. รากเหง้าลูกมังกร-ตระกูลหลี่ (李 หรือ แซ่ลี้) ตระกูลหลี่เป็นตระกูลที่มีประชากรแซ่เดียวกันมากที่สุดในโลก และมีมากเป็นอันดับ 2 ในประเทศจีน จากการสำรวจสำมะโนครัวในปี 2007 โดยมีจำนวนประชากรเกิน 1,000 ล้านคน หรือเท่ากับ...
8. รากเหง้าลูกมังกร- ตระกูลหวัง （王 แซ่หวัง หรือ แซ่เฮ้ง） คนแซ่หวังหรือแซ่เฮ้งตามสำเนียงแต้จิ๋วนั้น การออกเสียงในภาษาจีนกลางสำหรับคนจีนภาคใต้ เช่นคนกวางตุ้ง คนแต้จิ๋ว คนฮกเกี้ยนหรือคนแคะ มักจะออกเสียงสับสนปนเปกับแซ่ฮว๋าง （黄 huang2） ซึ่งเวลาออกเสียงที่ถูกต้องจะต้องออกเสียงลักษณะมีตัว ฮ...
9. รากเหง้าลูกมังกร – ตระกูลเหมิง （蒙 แซ่ม่ง หรือ แซ่หมง) ตระกูลเหมิง หรือในภาษาจีนกลาง 蒙 （méng) เป็นตระกูลแซ่ที่ต้องจัดว่าเล็กมาก ในประเทศจีนก็กระจุกอยู่ในบางมณฑล อย่างเช่น มณฑลกว่างซี （广西） หรือกวางสี...